Dizüstü Yavaşladı mı? Format Atmadan Önce Bakılacaklar

Dizüstü bilgisayar yavaşladığında çoğu kişi “format atalım” der. Format bazen işe yarar ama nedeni bilmeden yapılırsa birkaç ay sonra aynı yavaşlık döner. Sırayla şu beş şeye bakın.

1. Önce yedek alın

Hangi işlemi yaparsanız yapın, önemli dosyalarınızı harici bir diske ya da bulut hizmetine kopyalayın. Disk bozuluyorsa yavaşlık onun ilk belirtisi olabilir ve her açılışta risk artar.

2. Disk dolu mu?

Sistem diskinin yüzde 90’dan fazlası doluysa Windows yavaşlar. Gereksiz büyük dosyaları ve kullanmadığınız programları kaldırın. Boş alan en az yüzde 15–20 olmalıdır.

3. Başlangıçta çalışan programlar

Görev Yöneticisi’nde “Başlangıç” sekmesine bakın. Her açılışta kendiliğinden başlayan ve ihtiyacınız olmayan programları devre dışı bırakın. Bu işlem hiçbir şeyi silmez, yalnızca açılışı hafifletir.

4. Isınma ve toz

Fan sesi artmış, klavye altı sıcak ve cihaz birden yavaşlıyorsa işlemci ısınıp kendini kısıyor olabilir. Bu durumda fan ve soğutucu temizliği, gerekirse termal macun yenilemesi gerekir. Cihazı yatak ya da koltuk üzerinde, havalandırma deliklerini kapatarak kullanmayın.

5. Disk türü

Hâlâ döner diskli (HDD) bir cihazda en büyük hızlanma SSD’den gelir. Bir SSD’ye geçiş çoğu cihazı yeni gibi hissettirir; üstelik format gerektirmeden mevcut sistem yeni diske kopyalanabilir. Bellek (RAM) 4 GB’taysa 8 GB’a çıkarmak da fark yaratır.

Bir de yazılım tarafı

Reklam çıkaran eklentiler, birden fazla antivirüs programı ve tarayıcıda biriken yüzlerce sekme de yavaşlığın yaygın nedenleridir. Aynı anda yalnızca bir güvenlik programı çalışmalı; Windows’un kendi koruması çoğu ev kullanıcısı için yeterlidir. Güncellemeleri bekletmek de bazen sürücü ve sistem hatalarına yol açar.

Ne zaman servis, ne zaman yeni cihaz?

Sekiz yaşın üzerindeki bir cihaza ekran ya da anakart gibi pahalı bir parça takmak çoğu zaman mantıklı değildir. SSD ve bellek yükseltmesi ise ucuzdur ve cihazın ömrünü uzatır. Servis size bunu açıkça söylemelidir; onarım bedeli cihazın değerine yaklaşıyorsa yenisini düşünün.

Servise götürmeniz gereken işaretler: cihaz açılmadan önce tıkırtı sesi, ekranda mavi hata ekranının sık tekrarı ya da şarj olmama. Sıvı döktüyseniz cihazı hemen kapatın, şarjı çıkarın ve açmayı denemeden getirin; beklemek korozyonu artırır.

Not: Bu rehber genel bilgi içindir. Şifreli diskiniz varsa anahtarlarınızı (örn. BitLocker kurtarma anahtarı) servise gitmeden önce bulun.